# Afrikanerhart - die Trekpad van 'n Nasie

Showing Tag: " anton f. prinsloo" (Show all posts)

Xantippe

Posted by Paul Joubert on Sunday, November 20, 2016, In : Woord van die Week 
('n twissieke, neulende, sanikende vrou)

Genoem na Xantippe, die eggenote van die Griekse Wysgeer, Sokrates (469-399 v.C). 'n 19de eeuse Nederlandse woordeboek beskryf haar as "'n kwade wyf, huisdraak, helleveeg, huiskruis, 'n broekdraagster" - lieftallige bondeltjie dus.

Ongelukkig is hierdie tekening totaal ongegrond. Sokrates het met haar getrou toe hy so 50 of 55 jaar oud was. uit die huwelik is drie seuns gebore - wat 'n mens dadelik laat dink dat hulle dalk soms nader aan mekaar was as w...

Continue reading ...
 

Uzi

Posted by Paul Joubert on Sunday, November 13, 2016, In : Woord van die Week 
Uzi ('n kompakte automatiese wapen wat wêreldwyd gebruik word)

Genoem na die Israelse leëroffisier, Uziel "Uzi" Gal (Gebore in Duitsland as Gotthard Glass 1923 - 2003), wat die wapen na die Arab-Israeli-oorlog van 1948 ontwerp het.

Gal het dit op vroeëre Tsjeggiese wapens gebaseer waarvolgens patrone in die loop gestoot is uit 'n magasyn wat in die greep pas. Dit is die voorkeurwapen van dwelmsmokkelaars omdat dit maklik en vinnig gelaai kan word en akkuraat skiet, selfs wanneer dit auotmati...

Continue reading ...
 

Rosettasteen

Posted by Paul Joubert on Wednesday, September 28, 2016, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Rosettasteen (kliptablet wat in 1799 deur ene Boussard of Bouchard in Egipte gevind is en waarop 'n inskripsie in drie tale verskyn). Genoem na die stad Rosetta (tans Rashid) in die nabyheid waarvan die klip ontdek is. Die ontsluiting van die tale het daartoe gelei dat die hiërogliewe ontsyfer kon word. Die inskripsie verhaal die gunste van Ptolemeus V epifanus (205-180 v.C.) in hiërogliewe, demoties en Grieks.

Die steen is swart graniet, 114cm lank, 72cm wyd en is reeds in die Oudheid gebr...

Continue reading ...
 

Casanova

Posted by Paul Joubert on Friday, August 12, 2016, In : Woord van die Week 
Casanova (vroueverleier) Genoem na Giacomo Girolamo Casanova de Seingalt (1725 - 1798), Venesiese avonturier, gigolo en skrywer, maar in tydperke in sy leeftyd ook soldaat, sekretaris, prediker, alchemis, dobbelaar, violis, loteryopsiener, spioen vir die Inkwisisie, joernalis, diplomaat, spekulant en enige beroep wat sou help om hom in die slaapkamer en onderklere van 'n dame te kry.

Sy vader wou hom graag as priester sien, maar die meetsnoere het vir hom op ander, liefliker plekke geval. S...

Continue reading ...
 

Lolita

Posted by Paul Joubert on Thursday, December 10, 2015, In : Woord van die Week 
(wellustige jong meisie wat volwasse mans se koppe laat draai)

Genoem na die hoofkarakter, Lolita, in 'n roman van die Russies-Amerikaanse skrywer, Wladimir Wladimirowitsj Nabokof (1899 - 1977). Die Nabokof-familie was drietalig, wat Wladimir later ook benut het deur die eerste blokkiesraaaisels in Russies saam te stel. Lolita se eintlike naam in die boek is Dolores Haze, maar sy het verskeie troetelname, naamlik Dolly, Lo, Lola en dan Lolita

Die verhaal gaan oor 'n 37-jarige dosent, Humbert ...

Continue reading ...
 

Albatros

Posted by Paul Joubert on Tuesday, December 8, 2015, In : Woord van die Week 
Die albatros vlieg ook al eeue lank met 'n slegte reputasie rond. Om 'n albatros om jou nek te hê, beteken om skuld te dra vir iets wat jy verkeerd gedoen het. Die albatros is 'n merkwaardige voël - sy vlerkspan is 3 tot 4 meter en hy kan maklik 'n halfuur lank in die lug sweef sonder om sy vlerke te klap. 

Daar word selfs gesê dat hulle in 80 dae om die wêreld kan vlieg. Die ou matrose het geglo dat hulle die siele van afgestorwe seevaarders in hulle gedra het, en daarom was dit ongelukki...

Continue reading ...
 

Hermafrodiet

Posted by Paul Joubert on Wednesday, December 2, 2015, In : Woord van die Week 
(mens of dier wat beide manlike en vroulike seksorgane of ander seksuele kenmerke het)

Genoem na die Grieks-mitologiese wese, Hermaphroditus, seun van Hermes en Aphrodite (dié name is duidelik verenig in sy naam). Die idee van so 'n wese is in die Oosterse mitologieë gebore waar dit as 'n godheid vereer word; in die Griekse gebied het dit in Ciprus ontstaan. Volgens oorlewering was Hermaphroditus 'n uiters aanvalllige jongeling, en die fonteinnimf Salmakis in Karië het dolverlief op hom ger...

Continue reading ...
 

G-Kol

Posted by Paul Joubert on Monday, November 30, 2015, In : Woord van die Week 
(boontjievormige deel van die vagina wat, na talle vrouens beweer, 'n erogene sone bevat wat tot hoë vlakke van seksuele opwekking en kragtige orgasmes kan lei as dit gestimuleer word)

Genoem na die Duitse gebore geneesheer en wetenskaplike, Ernst Gräfenberg (1881-1957) (die G kom van sy van), wat die intra-uteriene apparaat ontwikkel het. 

Hy is verder bekend vir sy studie van die rol van die vroulike genitalieë en uretra tydens orgasmes. In 1981 het twee Amerikaanse seksoloë dié deel die...

Continue reading ...
 

Dromedaris

Posted by Paul Joubert on Friday, November 20, 2015, In : Woord van die Week 
kameel met een knop op die rug

'n Mens sal hom nie in die pylvlak van die Durban July-wedren kry nie, maar hy sal wel daar tuis wees. Die Griekse naam vir dié dier (dromas kamelos) het "hardlopende kameel" beteken. Dromas was 'n reisiesbaan, afgelei van dromein "hardloop". Dromedarisse is geteel en afgerig om gery te word. Die Engelse hippodrome (renbaan vir perde) is hieraan verwant. 

'n Dief aan die Kers
Skelm woorde deur die eeue
Anton F. Prinsloo
ISBN978-1-86890-176-0

Continue reading ...
 

Spinet

Posted by Paul Joubert on Wednesday, October 28, 2015, In : Woord van die Week 
Die spinet verdien meer aandag. Dit is, soos Sanders in sy boek dit stel; "...het slachtoffer van een taalkundig misverstand, dat minstens zo hardnekkig is als het misverstand dat de tram...is uitgevonden door Benjamin Outramway."

Die snare van die spinet word gepluk deur die punte van penne waaraan plektra vas is. Hierdie uitsteeksels word ook soms "dorinkies" genoem. Die Latyn vir doring is spina, en in talle bronne, ook die normaalweg konserwatiewe, betroubare Concise Oxford, word dus aange...

Continue reading ...
 

Boikot

Posted by Paul Joubert on Tuesday, October 27, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Boikot: Iemand boikot (iemand ignoreer, uitsluit, nie ondersteun nie)

Dié uitdrukking verwys na kaptein Charles Boycott, in die laat 19de eeu ’n agent van graaf Erne, ’n groot grondbesitter in die graafskap Mayo in Ierland. Die Ierse Land League is in 1879 opgerig om die pagters teen uitbuiting van die grondeienaars te beskerm. Boycott was besonder ongenadig met die huurders en het hulle besittings gekonfiskeer as hulle nie die uitermate hoë huur kon betaal nie. Hy het ook geweier, ná t...

Continue reading ...
 

Canossa

Posted by Paul Joubert on Monday, October 26, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Na Canossa gaan. Jou aan iemand onderwerp. (Go to Canossa. Go on hands and knees). Mindere onderwerp. 

Canossa is 'n dorp in Noord-Italië. In Januarie 1077 het die heilige Roomse keiser Hendrik IV van Duitsland na Canossa gereis om 'n oudiënsie aan te vra met pous Gegorius VII, wat in 'n kasteel aldaar gebly het. Keiser Hendrik is vroeër deur die pous uit die kerk geban en hy wou vergifnis kom vra. Hy het drie dae lank sonder hoed of skoene in die binnehof van die kasteel gestaan, en hierdi...

Continue reading ...
 

Heksesabbat

Posted by Paul Joubert on Tuesday, October 20, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
'n Heksesabbat. 'n Groot wanorde / kabaal. (Witches' sabbath).

Die heksesabbat was 'n jaarlikse, nagtelike fees van die hekse onder aanvoering van die duiwel, onder andere op die Bloksberg in die Harzgebergte in Duitsland of op ander plekke soos die Mokerheide in Nederland. 

Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom
Anton F. Prinsloo
ISBN 976-1-86890-101-2


Continue reading ...
 

Amnestie

Posted by Paul Joubert on Monday, September 28, 2015, In : Woord van die Week 
(kwytskelding van straf as gevolg van 'n misdaad opgelê).

Genoem na die moeder van die Muses, Mnemosune, die godin van die geheue of herinnering. Die toepassing is dat by amnestie alle skuld nie net vergewe word nie, maar teoreties ook vergeet word.

Die Aap in jou Koffie
Afrikaanse Eponieme van A tot Z
Anton F. Prinsloo
ISBN978-1-86919-463-5



Continue reading ...
 

Kiekie (Foto)

Posted by Paul Joubert on Wednesday, August 26, 2015, In : Afrikaans: Taal 
Genoem na 'n Nederlandse fotograaf, Israël David Kiek (1811-1899). Sy van het in Nederland sinomiem geword met 'n pretensielose foto, die kiekie. Hy het in 1858 sy ateljee (en sy vrou en 9 kinders) tussen die stasie en die beroemde universiteit in Leiden ingerig en vir veral sy groepfoto's van studente bekend geword. 

Dit kon eintlik nie anders nie. Hy het die ekonomiese aanbod van drie albumportrette vir een gulde op hulle gemik. Die onderwerp van hierdie foto's was dikwels 'n klomp steieren...

Continue reading ...
 

Ostraseer

Posted by Paul Joubert on Thursday, August 20, 2015, In : Woord van die Week 
Verban uit die gemeenskap. In antieke Athene is jy tien jaar lank uit die stad verban as jy geostraseer is. Die burgers het vergader en die name van mense opgegee wat na hulle mening 'n gevaar vir die stad ingehou het. As jou naam een keer te veel daar was, was die lang pad jou voorland. Die name is op 'n potskerf geskryf wat in Grieks ostrakon was. Ostraseer se letterlike betekenis was dus "op 'n potskerf geskryf".

Die Griek wat die stelsel ingestel het, was die staatsman Kleisthenes (c.570 -...

Continue reading ...
 

Witbroodjie

Posted by Paul Joubert on Wednesday, July 1, 2015, In : Woord van die Week 
Witbroodjie - 'n Witbroodjie. Iemand, veral 'n kind, wat vertroetel en verwen word. (A blue-eyed boy.) A favrourite / pet. Liefling. Wit brood is 'n fyner gemaak as growwe of bruin brood, en het ook altyd duurder gekos. Om iemand dus 'n witbroodjie te noem, beteken dat hy hoër geag word as die ander mense om hom.

Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom
Anton F. Prinsloo
ISBN 978-1-86890-101-2


 

Continue reading ...
 

Stapelgek

Posted by Paul Joubert on Thursday, June 18, 2015, In : Woord van die Week 
Stapelgek wees. Kranksinnig wees. (Be insane). Vroeër eeue kon ons taalvoorouers wel sê dat iemand so gek soos 'n stapel is, wat vandag nie meer sin maak nie aangesien die betekenis van stapel vir ons verlore geraak het. Die Nederlandse krekel "kriek" het eeue gelede saam met die sprinkaan ook as 'n stapel bekend gestaan. Om stapelgek te wees, was dus om rond te spring soos 'n kriek of springhaan (soos die insek in Nederlands bekend was). 'n Soortgelyke intensief wat nooit in Afrikaans posg...
Continue reading ...
 

Barbie

Posted by Paul Joubert on Friday, June 12, 2015, In : Afrikaans: Taal 
(aantreklike pop met volwasse lyf en vervangbare klere en toebehore) Genoem na Barbara Handler, die dogter van Ruth Handler wat die pop in 1959 geskep het Sy het die sowat 28cm lange speelding die volle naam van Barbara Millicent Roberts gegee. Haar model was 'n Duitse pop, Bild Lilli, wat gebaseer was op 'n strokiesprentkarakter in die (intertyd) Wes-Duitse koerant, Bild Zeitung. Nie alle volwassenes was tevrede met die lyfie van die pop nie: Amerikaanse moeders het in 1958 in 'n voorproduks...
Continue reading ...
 

Pajamas - Nagklere

Posted by Paul Joubert on Monday, June 8, 2015, In : Woord van die Week 
Hierdie kleredrag is deur die Moslems in Indië gedra, is pai jamahs genoem en is daar deur die Europeërs ontdek. Dit was 'n wye broek wat by die middellyf vasgebind is. Maar oorspronklik kom die woord waarskynlik uit Persies paejamah, letterlik 'beenklere'. 

'n Dief aan die Kers (Skelm woorde deur die eeue)
Anton F. Prinsloo
ISBN978-1-86890-176-0

Continue reading ...
 

Stradivarius (Voortreflike Viool)

Posted by Paul Joubert on Wednesday, May 13, 2015, In : Afrikaans: Taal 
Genoem na die Italiaanse strykinstrumentmaker, Antonio Stradivari (c.1644-1737) wat die kuns van die maak van veral die viool, vervolmaak het. Hy was nog student by Nicolo Amati (1596-1684), meester van die pragtige en klankryke viole, toe hy in 1666 sy eie etiket op die produkte begin plaas het. Die Italiaanse lug het beslis iets ingehou, want Amati  was ook die leermeester van Andrea Guarneri (c. 1616-1698), ook 'n geniale ambagsman.

Stradivari het ook tjello's en violas gemaak. Daar is lank...

Continue reading ...
 

Abrakadabra

Posted by Paul Joubert on Friday, April 17, 2015, In : Afrikaans: Taal 
Abrakadabra (towerfurmule in driehoekvorm oorspronklik op perkament geskryf en om die nek gedra as afweermiddel teen siektes). Die vroegste optekening van dié formule wat bewaar gebly het, is dié in Latyn deur Quiintus Severus Sammonicus (c. 200 n.C.). Aanvanklik is dit net beskou as 'n geheime magswoord van die gnostiese sekte van Basiliedes (c.125 n.C.). Later is dit toegeskryf aan Grieks Abraxas, die naam van die oppergod van die Basilidiane, en dit is dus as 'n uiters kragtige woord bes...
Continue reading ...