www.myvolk.co.za

Vandag in die Geskiedenis: 14 Mei 1965

Kootjie van den Heever oorlede

Abraham Jacobus van den Heever, jonger broer van CM van den Heever, is op 16 November 1906 op Poortjie, Trompsburg, gebore. Hy matrikuleer op Reddersburg, en nadat hy ’n paar jaar onderwys gegee het, studeer hy aan die GUK, waarna hy as joernalis by Die Volksblad en Die Suiderstem werk. 

Hy is ’n tyd lank lektor by die Witwatersrandse Universiteit en voordat ’n sonderlinge siekte hom plattrek, redakteur van die Boerdery-Jaarblad. In 1936 verskyn Vlugtige skaduwees, sy eerste bundel verhale. Sy verdienstelikste werke is die Kleurlingverhaal Wraak en Danie se droom (1940). Laasgenoemde vergestalt die emosionele lewe van ’n plaasseun. Skagte (1942) gee ’n beeld van die mynwerkerslewe in Johannesburg. 

Hy het baie geskryf; enkele van sy ander werke is: Merke van die dae (1940), Vreemde vertes (1941), Gebroke lig (1942), Wie ’n ander jaag (1942), Brakgrond (1943), Geslote lewens (1945) en Die waters wat roep (1948).

Posted 1 day ago

Vandag in die Geskiedenis: 13 Mei 1947

Prof. NJ Brümmer oorlede

Toe Nicolaas Johannes Brümmer, wat op 27 Julie 1866 op Prospect, Dordrecht, gebore is, in sy 81ste lewensjaar te sterwe kom, was hy ’n bekende hoogleraar, skrywer, kultuurleier en leraar van die NG Kerk. Gedurende sy gemeentebediening (1899 tot 1911) was hy een van die eerstes wat erns met die armblankevraagstuk maak. 

Hy onderskei hom as kultuurleier, wat ook die pen met ’n vaardige hand hanteer. As student redigeer hy in 1893 die eerste uitgawe van die latere studenteblad van Stellenbosch. Sy bekende lesing voor die studente alhier, Die Afrikanernasie, verskyn aanvanklik in die kultuurblad Goede Hoop – waarvan hy redakteur word (1914 tot 1930). Hy het deel aan die stigting van die Afrikaanse Taalvereniging (1906) en word later voorsitter daarvan; die oprigting van die tydskrif Ons Taal (1907 tot 1909); die opstel van die spelreëls (deur die ATV in 1909) en die totstandkoming van die Zuid-Afrikaanse Akademie van Taal, Letteren en Kunst. 

Een en dertig jaar lank (vanaf 1911) is hy professor in Wysbegeerte, eers aan die Victoria-kollege en toe aan die Universiteit van Stellenbosch – wat hy help om tot stand te bring. Onberekenbaar is sy invloed op die honderde leraars van die NG Kerk wat in hulle voorstudie aan sy voete is.

Posted 1 day ago

Vandag in die Geskiedenis: 12 Mei 1652

Eerste Nagmaalsviering in die gemeente van Kaapstad

Op hierdie dag is die eerste Nagmaal aan die Kaap gevier. Jan van Riebeeck se dagregister vertel soos volg oor hierdie geleentheid: “… is alhier in’t noch onvolmaeckte fortjen staende, door Domine Backerius, predikant per den Walvis hier gecomen, d’eerst5e predicatie gedaen, ende het avondmael des Heeren gecelebreert.” Hierdie geleentheid wys reeds daarop dat die Nagmaal vir die wordende volk altyd van groot belang sou wees. 

Die Afrikaner het altyd alles in sy vermoë gedoen om geen Nagmaalsviering mis te loop nie. Dit was, benewens ’n kerklike viering, ook ’n belangrike sosiale geleentheid, veral later in die afgesonderde binneland. Jan van Riebeeck versuim ook nie om die eerste geleentheid waar ’n predikant die jong gemeente besoek, te benut vir die bediening van die Nagmaal nie. 

Reeds hiervandaan spruit die strenge godsdienssin van die Afrikaner wat later in die binneland vir hom as rigsnoer sou dien.

Posted 1 day ago

Vandag in die Geskiedenis: 11 Mei 1897

Prof. IW van der Merwe gebore

Izak Wilhelmus van der Merwe, gebore op Boplaas, Ceres, was bestem om aan die Afrikaanse taal ’n nuwe dimensie te besorg. Hy het die klankrykheid van sy taal ontgin soos geen Afrikaanse skrywer/digter voor hom nie. Boerneef was hartstogtelik verknog aan sy kontrei: Die Kro, die Kamdebo, Koorsteenberg en Katbakkies; Sikketaarskloof, Soebatsfontein, Speserykloof. En oor hierdie wêreld en sy mense skryf hy in die taal van die Koue Bokkeveld en die Kamdebo:

“net hierdie kaliewe woorde is pastersteek
en aksenawel goed
om oor en van en met hierdie turfsitkontrei
te PRAAT sosit HOORT”

Later word hy stedeling en nog later hoogleraar in Afrikaans aan die Universiteit van Kaapstad. Hy is op 2 Julie 1967 op 70-jarige ouderdom oorlede, en die Hertzog-prys vir poësie in 1968 word postuum aan hom toegeken: ’n paslike erkenning vir hierdie beskeie digter wat ons letterkunde verryk het met sy sprankelende, plooibare, eenvoudig treffende Afrikaans:

“My spel is alte nietig vir die ewigheid
klink skaars ’n rukkie hoorbaar voor die sterf …”

Posted 1 day ago

Vandag in die Geskiedenis: 9 Mei 1828

Dr. Andrew Murray gebore

Hy was een van die vroomste en invloedrykste predikante wat die NG Kerk nog opgelewer het. Hy is as tienjarige na Aberdeen, Skotland gestuur vir skool- en universiteitsopleiding. Hier behaal hy die MA-graad. In 1845 gaan hy en sy broer John na die Universiteit van Utrecht met die oog op die teologiese studie vir toelating tot die bediening. 

Hy was innig gelowig en sterk Puriteins georiënteer. Dus het die liberale rigting in die Teologie in Holland hom baie geskok. Met die stryd teen die liberalisme gedurende die Sinode in 1862, was hy moderator en het in die brandpunt van die bestryding daarvan gestaan. In 1849 word hy bevestig as leraar van Bloemfontein, en hy was prakties gesproke, totdat ds. Van der Hoff in 1852 gekom het, die enigste geordende predikant onder die Boere noord van die Oranjerivier. 

Hy het vier besoeke in die Transvaal afgelê, Nagmaal bedien, troues waargeneem en kinders gedoop. In sy veelsydigheid, benewens as kerkleier (hy was vyf keer moderator van die Kaapse Sinode), het hy op twee vlakke uitgemunt. Ten eerste het hy in die onderwys belang gestel. Met behulp van ’n ruim skenking van sir George Grey, stig hy die Grey-Kollege in Bloemfontein. Daaruit het later die UOVS ontwikkel. In Kaapstad stig hy die Kaapse Onderwyskollege en in Wellington die Hugenote-Seminarium en die Sending-Instituut. Laasgenoemde het later doodgeloop toe die opleiding van sendelinge na die Kweekskool op Stellenbosch oorgeplaas is. Al hierdie inrigtings was Christelik georiënteer, en van hulle af het ’n geweldige invloed oor die hele Suid-Afrika uitgegaan. 

Ten tweede was hy die skrywer van ongeveer 250 stigtelike boeke in Hollands en Engels. Van hieruit het nie net groot invloed uitgegaan in Suid-Afrika nie, maar oor die hele wêreld. Sekere van hierdie boeke word vandag nog oor die hele wêreld gelees. Dit getuig van ’n oortuigde Calvinistiese lewensopvatting, getemper deur ’n innige geloofsbelewenis. 

Hy is op 18 Januarie 1917 in Wellington oorlede.

Posted 1 day ago

Vandag in die Geskiedenis: 8 Mei 1945

Einde van die Tweede Wêreldoorlog

Op 7 Mei 1945 is ’n dokument deur lt.genl. Bedell Smith en genl. AG Jodl onderteken waarvolgens Duitsland onvoorwaardelik oorgegee het. Alle vyandelikhede sou om middernag op 8 Mei 1945 gestaak word. Hierdie ooreenkoms is op 9 Mei 1945 in Berlyn deur die Duitse Opperbevel bekragtig.

Dit het die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Europa beteken. Dit het Suid-Afrika ook direk geraak, want op 6 September 1939 het die Suid-Afrikaanse Parlement met 80 teen 67 stemme besluit om aan die Geallieerde kant teen die Spilmoondhede oorlog te verklaar. Suid-Afrika se toetrede tot die oorlog het ’n hewige politieke stryd laat losbars waarin organisasies soos die Ossewa-Brandwag en die meer ekstremistiese Stormjaers ’n belangrike rol gespeel het.

Die oorlog het die volk dus in twee kampe gejaag, maar daar was ook ’n positiewe kant, want die oorlog het ekonomiese voorspoed aan Suid-Afrika besorg, deurdat die goudprys gestyg, uitvoer toegeneem en ’n geweldige industriële ontwikkeling plaasgevind het. Daardeur het die lewenstandaard veral van die armblanke aansienlik gestyg. 

Daar was tekens dat die Nasionale opposisie gekonsolideerd geraak het en besig was om van krag tot krag te gaan, nieteenstaande die feit dat die regerende Verenigde Party uitwendig sterk voorgekom het. Tog was dit ’n verrassing toe die Nasionale Party op 26 Mei 1948 aan die bewind gekom het en Suid-Afrika daardeur op die weg na ’n republikeinse staatsvorm geplaas is, wat op 31 Mei 1961 verwesenlik sou word. 

As gevolg van die rassediskriminasie in die Duitsland van Hitler was daar dwarsdeur die wêreld ’n poging om skeidslyne tussen verskillende rasse af te breek. ’n Periode van dekolonisasie het in Afrika begin, dit wil sê, die abdikasie van die blanke en die opkoms van die swarte. In hierdie proses het die Nasionale Party se beleid van segregasie en Suid-Afrika se mandaat oor Suidwes-Afrika wêreldstrydpunte geword.

Posted 1 day ago

Vandag in die Geskiedenis: 7 Mei 1880

Die Tweetoringkerk, Bloemfontein, ingewy

Toe ds. Andrew Murray ongeveer ’n jaar na die proklamering van die Oranjerivier-Soewereiniteit, nl. in 1849, tot predikant van Bloemfontein georden is, moes die ou skoolgeboutjie en later eerste raadsaal van die Vrystaatse Republiek ook as kerksaal dien. 

Drie jaar later is die eerste gebou ingewy wat die gemeente in sy eenvoud en nederigheid ’n kwarteeu sou dien. Teen die sewentigerjare kon die kerkgebou nie langer die groeiende gemeente van die Vrystaatse hoofstad huisves nie en is dit in 1887 gesloop om vir ’n sierlike nuwe kerkgebou plek te maak. Die beroemde baken en godshuis met twee torings het nou verrys. Op 7 Mei 1880 is dit luisterryk ingewy. 

In hierdie kerkgebou sou nie net hoog aangeskrewe predikante soos di. PJJ Boshoff, JD Kestell en CR Kotze die gemeente voorgaan nie, maar hier is ook drie Vrystaatse Staatspresidente, JH Brand, FW Reitz en MT Steyn, plegtig ingehuldig, terwyl die beroemde Vrystaatse driemanskap, Steyn die staatsman, De Wet, die krygsman, en Kestell, die godsman, al drie uit hierdie kerkgebou begrawe is.

Posted 4 days ago

Vandag in die Geskiedenis: 6 Mei 1889

Kruger lê hoeksteen van die “Staatsgebouw” aan die Kerkplein, Pretoria

Die Volksraadsitting in 1889 het die oggend van 6 Mei in die Presidentsteater ’n aanvang geneem. ’n Belangrike gebeurtenis uit die oogpunt van die ontwikkeling van die argitektuur van staats- en sakegeboue aan die Pretoriase Kerkplein, wat om 4 nm. op 6 Mei 1889 op die terrein van die voormalige Eerste Ou Goewermentsgebou plaasgevind het, was die hoeksteenlegging van die indrukwekkende “Staatsgebouw” van die ZAR.

Posted 4 days ago

Vandag in die Geskiedenis: 5 Mei 1652

5 Mei 1652 – Vier VOC-beamptes stap oor Kloofnek, Kaapstad, en vind later teen Houtbaai se hange ’n ontginbare inheemse bos vir broodnodige timmer-, skeeps- en brandhout.

Vanaf die begin van die Kaapse verversingspos was daar ’n groot behoefte aan allerlei alledaagse noodsaaklikhede, waarvan timmer- en brandhout die belangrikstes was. In ’n poging om geskikte timmerhout te vind, het vier amptenare op hierdie dag oor Kloofnek gestap en aan die berghange bokant Houtbaai vir die eerste keer ’n inheemse houtbos teengekom. 

Dit was die begin van die ontginning van Suid-Afrika se inheemse houtbronne. Geen moeite is ontsien om voldoende voorrade van die kosbare hout te bekom nie. Vervoer- en arbeidsprobleme was egter deurgaans ’n groot struikelblok. 

Mettertyd is die gebied vanaf die huidige Constantianek tot by Nuweland verken en ontgin. Die haas onbegaanbare pad oor die Hottentots-Hollandberge, het tot diep in die agtiende eeu verhinder dat die welige bosse van die suidkusstreek doeltreffend benut kon word. Reeds gedurende 1710 is in die Politieke Raad verslae oor hierdie Overbergse bosse ter tafel gelê. Tog is daar eers in die tweede helfte van die agtiende eeu begin om houtkappersposte in die omgewing van die huidige Riviersonderend, Swellendam en Heidelberg op te rig. Dit is deur Kompanjiesarbeiders self bewerk. 

Daarvandaan is maandeliks enkele wavragte timmerhout na die Kaap gestuur. Gedurende 1777 is ’n dergelike onderneming in Outeniekwaland langs die Swartrivier begin. Dit was veral die hoë vervoerkoste wat die Kaapse owerheid gedwing het om uiteindelik in Desember 1786 die eerste werklike ekonomiese groeipunt aan die suidkus te begin met die aanlê van die houtkapperspos in Plettenbergbaai. Johan Fredrik Meding is as opsigter aangestel, terwyl Jan Jacob Jerling ’n skuur vir die opberging van die hout naby die strand gebou het. Reeds in Augustus 1788 is die eerste vrag hout met die skip Meermin na die Kaap vervoer.

Posted 4 days ago

Vandag in die Geskiedenis: 3 Mei 1894

Prof. FEJ Malherbe gebore

Francois Ernst Johannes Malherbe is in die distrik Paarl gebore. Hy het grootgeword in die omgewing van waar die Genootskap van Regte Afrikaners – waarvan die stigterslede van vaders sowel as van moederskant naverwant was – die grootste gedeelte van hulle werksaamhede van stapel laat loop het. 

Hy het sy opleiding aan die Hoër Jongenskool in die Paarl en aan die Universiteit van Stellenbosch ontvang. Na ’n vyfjarige studie in Amsterdam, Nederland, in die Germaanse Filologie, Nederlandse Taal- en Letterkunde en Kunsgeskiedenis, het hy in 1924 aan die Stedelike Universiteit in Amsterdam die doktorsgraad behaal. Van 1924 tot 1929 was hy dosent en van 1930 tot sy emeritaat in 1959 professor in Afrikaanse en Nederlandse letterkunde aan die Universiteit van Stellenbosch. As inspirerende dosent, geesdriftige essayis en gesaghebbende literêre kritikus, het hy ’n diepgaande invloed op sy studente en op jong skrywers, veral in die dertigerjare, gehad. Hy is op 5 Julie 1979 oorlede.

#fejMalherbe #myvolk #trotsafrikaans 

Posted 4 days ago

Showing Tag: " anton f. prinsloo" (Show all posts)

Xantippe

Posted by Paul Joubert on Sunday, November 20, 2016, In : Woord van die Week 
('n twissieke, neulende, sanikende vrou)

Genoem na Xantippe, die eggenote van die Griekse Wysgeer, Sokrates (469-399 v.C). 'n 19de eeuse Nederlandse woordeboek beskryf haar as "'n kwade wyf, huisdraak, helleveeg, huiskruis, 'n broekdraagster" - lieftallige bondeltjie dus.

Ongelukkig is hierdie tekening totaal ongegrond. Sokrates het met haar getrou toe hy so 50 of 55 jaar oud was. uit die huwelik is drie seuns gebore - wat 'n mens dadelik laat dink dat hulle dalk soms nader aan mekaar was as w...

Continue reading ...
 

Uzi

Posted by Paul Joubert on Sunday, November 13, 2016, In : Woord van die Week 
Uzi ('n kompakte automatiese wapen wat wêreldwyd gebruik word)

Genoem na die Israelse leëroffisier, Uziel "Uzi" Gal (Gebore in Duitsland as Gotthard Glass 1923 - 2003), wat die wapen na die Arab-Israeli-oorlog van 1948 ontwerp het.

Gal het dit op vroeëre Tsjeggiese wapens gebaseer waarvolgens patrone in die loop gestoot is uit 'n magasyn wat in die greep pas. Dit is die voorkeurwapen van dwelmsmokkelaars omdat dit maklik en vinnig gelaai kan word en akkuraat skiet, selfs wanneer dit auotmati...

Continue reading ...
 

Rosettasteen

Posted by Paul Joubert on Wednesday, September 28, 2016, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Rosettasteen (kliptablet wat in 1799 deur ene Boussard of Bouchard in Egipte gevind is en waarop 'n inskripsie in drie tale verskyn). Genoem na die stad Rosetta (tans Rashid) in die nabyheid waarvan die klip ontdek is. Die ontsluiting van die tale het daartoe gelei dat die hiërogliewe ontsyfer kon word. Die inskripsie verhaal die gunste van Ptolemeus V epifanus (205-180 v.C.) in hiërogliewe, demoties en Grieks.

Die steen is swart graniet, 114cm lank, 72cm wyd en is reeds in die Oudheid gebr...

Continue reading ...
 

Casanova

Posted by Paul Joubert on Friday, August 12, 2016, In : Woord van die Week 
Casanova (vroueverleier) Genoem na Giacomo Girolamo Casanova de Seingalt (1725 - 1798), Venesiese avonturier, gigolo en skrywer, maar in tydperke in sy leeftyd ook soldaat, sekretaris, prediker, alchemis, dobbelaar, violis, loteryopsiener, spioen vir die Inkwisisie, joernalis, diplomaat, spekulant en enige beroep wat sou help om hom in die slaapkamer en onderklere van 'n dame te kry.

Sy vader wou hom graag as priester sien, maar die meetsnoere het vir hom op ander, liefliker plekke geval. S...

Continue reading ...
 

Lolita

Posted by Paul Joubert on Thursday, December 10, 2015, In : Woord van die Week 
(wellustige jong meisie wat volwasse mans se koppe laat draai)

Genoem na die hoofkarakter, Lolita, in 'n roman van die Russies-Amerikaanse skrywer, Wladimir Wladimirowitsj Nabokof (1899 - 1977). Die Nabokof-familie was drietalig, wat Wladimir later ook benut het deur die eerste blokkiesraaaisels in Russies saam te stel. Lolita se eintlike naam in die boek is Dolores Haze, maar sy het verskeie troetelname, naamlik Dolly, Lo, Lola en dan Lolita

Die verhaal gaan oor 'n 37-jarige dosent, Humbert ...

Continue reading ...
 

Albatros

Posted by Paul Joubert on Tuesday, December 8, 2015, In : Woord van die Week 
Die albatros vlieg ook al eeue lank met 'n slegte reputasie rond. Om 'n albatros om jou nek te hê, beteken om skuld te dra vir iets wat jy verkeerd gedoen het. Die albatros is 'n merkwaardige voël - sy vlerkspan is 3 tot 4 meter en hy kan maklik 'n halfuur lank in die lug sweef sonder om sy vlerke te klap. 

Daar word selfs gesê dat hulle in 80 dae om die wêreld kan vlieg. Die ou matrose het geglo dat hulle die siele van afgestorwe seevaarders in hulle gedra het, en daarom was dit ongelukki...

Continue reading ...
 

Hermafrodiet

Posted by Paul Joubert on Wednesday, December 2, 2015, In : Woord van die Week 
(mens of dier wat beide manlike en vroulike seksorgane of ander seksuele kenmerke het)

Genoem na die Grieks-mitologiese wese, Hermaphroditus, seun van Hermes en Aphrodite (dié name is duidelik verenig in sy naam). Die idee van so 'n wese is in die Oosterse mitologieë gebore waar dit as 'n godheid vereer word; in die Griekse gebied het dit in Ciprus ontstaan. Volgens oorlewering was Hermaphroditus 'n uiters aanvalllige jongeling, en die fonteinnimf Salmakis in Karië het dolverlief op hom ger...

Continue reading ...
 

G-Kol

Posted by Paul Joubert on Monday, November 30, 2015, In : Woord van die Week 
(boontjievormige deel van die vagina wat, na talle vrouens beweer, 'n erogene sone bevat wat tot hoë vlakke van seksuele opwekking en kragtige orgasmes kan lei as dit gestimuleer word)

Genoem na die Duitse gebore geneesheer en wetenskaplike, Ernst Gräfenberg (1881-1957) (die G kom van sy van), wat die intra-uteriene apparaat ontwikkel het. 

Hy is verder bekend vir sy studie van die rol van die vroulike genitalieë en uretra tydens orgasmes. In 1981 het twee Amerikaanse seksoloë dié deel die...

Continue reading ...
 

Dromedaris

Posted by Paul Joubert on Friday, November 20, 2015, In : Woord van die Week 
kameel met een knop op die rug

'n Mens sal hom nie in die pylvlak van die Durban July-wedren kry nie, maar hy sal wel daar tuis wees. Die Griekse naam vir dié dier (dromas kamelos) het "hardlopende kameel" beteken. Dromas was 'n reisiesbaan, afgelei van dromein "hardloop". Dromedarisse is geteel en afgerig om gery te word. Die Engelse hippodrome (renbaan vir perde) is hieraan verwant. 

'n Dief aan die Kers
Skelm woorde deur die eeue
Anton F. Prinsloo
ISBN978-1-86890-176-0

Continue reading ...
 

Spinet

Posted by Paul Joubert on Wednesday, October 28, 2015, In : Woord van die Week 
Die spinet verdien meer aandag. Dit is, soos Sanders in sy boek dit stel; "...het slachtoffer van een taalkundig misverstand, dat minstens zo hardnekkig is als het misverstand dat de tram...is uitgevonden door Benjamin Outramway."

Die snare van die spinet word gepluk deur die punte van penne waaraan plektra vas is. Hierdie uitsteeksels word ook soms "dorinkies" genoem. Die Latyn vir doring is spina, en in talle bronne, ook die normaalweg konserwatiewe, betroubare Concise Oxford, word dus aange...

Continue reading ...
 

Boikot

Posted by Paul Joubert on Tuesday, October 27, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Boikot: Iemand boikot (iemand ignoreer, uitsluit, nie ondersteun nie)

Dié uitdrukking verwys na kaptein Charles Boycott, in die laat 19de eeu ’n agent van graaf Erne, ’n groot grondbesitter in die graafskap Mayo in Ierland. Die Ierse Land League is in 1879 opgerig om die pagters teen uitbuiting van die grondeienaars te beskerm. Boycott was besonder ongenadig met die huurders en het hulle besittings gekonfiskeer as hulle nie die uitermate hoë huur kon betaal nie. Hy het ook geweier, ná t...

Continue reading ...
 

Canossa

Posted by Paul Joubert on Monday, October 26, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Na Canossa gaan. Jou aan iemand onderwerp. (Go to Canossa. Go on hands and knees). Mindere onderwerp. 

Canossa is 'n dorp in Noord-Italië. In Januarie 1077 het die heilige Roomse keiser Hendrik IV van Duitsland na Canossa gereis om 'n oudiënsie aan te vra met pous Gegorius VII, wat in 'n kasteel aldaar gebly het. Keiser Hendrik is vroeër deur die pous uit die kerk geban en hy wou vergifnis kom vra. Hy het drie dae lank sonder hoed of skoene in die binnehof van die kasteel gestaan, en hierdi...

Continue reading ...
 

Heksesabbat

Posted by Paul Joubert on Tuesday, October 20, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
'n Heksesabbat. 'n Groot wanorde / kabaal. (Witches' sabbath).

Die heksesabbat was 'n jaarlikse, nagtelike fees van die hekse onder aanvoering van die duiwel, onder andere op die Bloksberg in die Harzgebergte in Duitsland of op ander plekke soos die Mokerheide in Nederland. 

Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom
Anton F. Prinsloo
ISBN 976-1-86890-101-2


Continue reading ...
 

Amnestie

Posted by Paul Joubert on Monday, September 28, 2015, In : Woord van die Week 
(kwytskelding van straf as gevolg van 'n misdaad opgelê).

Genoem na die moeder van die Muses, Mnemosune, die godin van die geheue of herinnering. Die toepassing is dat by amnestie alle skuld nie net vergewe word nie, maar teoreties ook vergeet word.

Die Aap in jou Koffie
Afrikaanse Eponieme van A tot Z
Anton F. Prinsloo
ISBN978-1-86919-463-5



Continue reading ...
 

Kiekie (Foto)

Posted by Paul Joubert on Wednesday, August 26, 2015, In : Afrikaans: Taal 
Genoem na 'n Nederlandse fotograaf, Israël David Kiek (1811-1899). Sy van het in Nederland sinomiem geword met 'n pretensielose foto, die kiekie. Hy het in 1858 sy ateljee (en sy vrou en 9 kinders) tussen die stasie en die beroemde universiteit in Leiden ingerig en vir veral sy groepfoto's van studente bekend geword. 

Dit kon eintlik nie anders nie. Hy het die ekonomiese aanbod van drie albumportrette vir een gulde op hulle gemik. Die onderwerp van hierdie foto's was dikwels 'n klomp steieren...

Continue reading ...
 

Ostraseer

Posted by Paul Joubert on Thursday, August 20, 2015, In : Woord van die Week 
Verban uit die gemeenskap. In antieke Athene is jy tien jaar lank uit die stad verban as jy geostraseer is. Die burgers het vergader en die name van mense opgegee wat na hulle mening 'n gevaar vir die stad ingehou het. As jou naam een keer te veel daar was, was die lang pad jou voorland. Die name is op 'n potskerf geskryf wat in Grieks ostrakon was. Ostraseer se letterlike betekenis was dus "op 'n potskerf geskryf".

Die Griek wat die stelsel ingestel het, was die staatsman Kleisthenes (c.570 -...

Continue reading ...
 

Witbroodjie

Posted by Paul Joubert on Wednesday, July 1, 2015, In : Woord van die Week 
Witbroodjie - 'n Witbroodjie. Iemand, veral 'n kind, wat vertroetel en verwen word. (A blue-eyed boy.) A favrourite / pet. Liefling. Wit brood is 'n fyner gemaak as growwe of bruin brood, en het ook altyd duurder gekos. Om iemand dus 'n witbroodjie te noem, beteken dat hy hoër geag word as die ander mense om hom.

Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom
Anton F. Prinsloo
ISBN 978-1-86890-101-2


 

Continue reading ...
 

Stapelgek

Posted by Paul Joubert on Thursday, June 18, 2015, In : Woord van die Week 
Stapelgek wees. Kranksinnig wees. (Be insane). Vroeër eeue kon ons taalvoorouers wel sê dat iemand so gek soos 'n stapel is, wat vandag nie meer sin maak nie aangesien die betekenis van stapel vir ons verlore geraak het. Die Nederlandse krekel "kriek" het eeue gelede saam met die sprinkaan ook as 'n stapel bekend gestaan. Om stapelgek te wees, was dus om rond te spring soos 'n kriek of springhaan (soos die insek in Nederlands bekend was). 'n Soortgelyke intensief wat nooit in Afrikaans posg...
Continue reading ...
 

Barbie

Posted by Paul Joubert on Friday, June 12, 2015, In : Afrikaans: Taal 
(aantreklike pop met volwasse lyf en vervangbare klere en toebehore) Genoem na Barbara Handler, die dogter van Ruth Handler wat die pop in 1959 geskep het Sy het die sowat 28cm lange speelding die volle naam van Barbara Millicent Roberts gegee. Haar model was 'n Duitse pop, Bild Lilli, wat gebaseer was op 'n strokiesprentkarakter in die (intertyd) Wes-Duitse koerant, Bild Zeitung. Nie alle volwassenes was tevrede met die lyfie van die pop nie: Amerikaanse moeders het in 1958 in 'n voorproduks...
Continue reading ...
 

Pajamas - Nagklere

Posted by Paul Joubert on Monday, June 8, 2015, In : Woord van die Week 
Hierdie kleredrag is deur die Moslems in Indië gedra, is pai jamahs genoem en is daar deur die Europeërs ontdek. Dit was 'n wye broek wat by die middellyf vasgebind is. Maar oorspronklik kom die woord waarskynlik uit Persies paejamah, letterlik 'beenklere'. 

'n Dief aan die Kers (Skelm woorde deur die eeue)
Anton F. Prinsloo
ISBN978-1-86890-176-0

Continue reading ...
 

Stradivarius (Voortreflike Viool)

Posted by Paul Joubert on Wednesday, May 13, 2015, In : Afrikaans: Taal 
Genoem na die Italiaanse strykinstrumentmaker, Antonio Stradivari (c.1644-1737) wat die kuns van die maak van veral die viool, vervolmaak het. Hy was nog student by Nicolo Amati (1596-1684), meester van die pragtige en klankryke viole, toe hy in 1666 sy eie etiket op die produkte begin plaas het. Die Italiaanse lug het beslis iets ingehou, want Amati  was ook die leermeester van Andrea Guarneri (c. 1616-1698), ook 'n geniale ambagsman.

Stradivari het ook tjello's en violas gemaak. Daar is lank...

Continue reading ...
 

Abrakadabra

Posted by Paul Joubert on Friday, April 17, 2015, In : Afrikaans: Taal 
Abrakadabra (towerfurmule in driehoekvorm oorspronklik op perkament geskryf en om die nek gedra as afweermiddel teen siektes). Die vroegste optekening van dié formule wat bewaar gebly het, is dié in Latyn deur Quiintus Severus Sammonicus (c. 200 n.C.). Aanvanklik is dit net beskou as 'n geheime magswoord van die gnostiese sekte van Basiliedes (c.125 n.C.). Later is dit toegeskryf aan Grieks Abraxas, die naam van die oppergod van die Basilidiane, en dit is dus as 'n uiters kragtige woord bes...
Continue reading ...
 
 
www.myvolk.co.za Logo