www.myvolk.co.za

9 plays

© Amanda Strydom

https://itunes.apple.com/za/album/ek-loop-die-pad/726617554?i=726618130

https://tunein.com/radio/Radio-Kuber-Kontrei-s263337/

Posted 7 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 30 April 1961

Adv. CR Swart se laaste dag as Goewerneur-generaal van SA

Die onafhanklikheidstrewe van die Nasionale Party was van die begin af in sy grondwet ingeskryf, en in 1934 is die betrokke art. 4 verander toe vir die eerste keer daarin bepaal is dat onafhanklikheid in ’n republikeinse staatsvorm verkry moet word.

Die hoof van so ’n staat sou President heet, maar tot met republiekwording was die staatshoof nog die Goewerneur-generaal. Adv. CR Swart, lank leier van die Nasionale Party in die Vrystaat en sy lewe lank vurige republikein, het op 12 Januarie 1960 die laaste Goewerneur-generaal van SA geword, ’n pos wat hy op hierdie datum neergelê het, hangende sy verkiesing tot die eerste Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika op 31 Mei 1961.

Posted 7 weeks ago
<p>Spotprent vir die Dag: 25 jaar later…<br/></p>

Spotprent vir die Dag: 25 jaar later…

Posted 7 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 29 April 1875

Begin van die Dorslandtrek

Teen die tyd het ’n aantal Transvaalse Boere begin om Transvaal te verlaat op soek na ’n beter tuiste iewers in die onbekende binneland. Die eerste trekgroep het onder leiding van Gert Alberts gestaan en was deeglik georganiseer. Die elf families wat die voortou geneem het en wat later as ’n rampspoedige onderneming sou blyk, het daarin geslaag om met redelike sukses tot by die Ngamimeer te trek.

Dit was egter die groep wat hierna onder leiding van Jan Greyling en Louw du Plessis langs die Krokodilrivier versamel het, wat die grootste teëspoed sou ervaar. Na veel oponthoud het 480 blankes en ’n aantal bediendes met 128 waens en 1058 trekosse in April 1877 die Kalahari aangedurf. Van die begin was daar al onderlinge tweespalt. Boonop was die trek geheel en al te groot vir ’n roete waar water uiters skaars was.

Op plekke moes die water lepelsgewys uitgedeel word, of modder deur handdoeke en hemde gedruk word vir vogtigheid. Die meeste van die vee is in die proses verloor en 37 mense het die eerste twee maande hul lewens gelaat. Vele sou nog later sterf. ’n Derde, dog kleiner trek het kort hierna die Kalahari veilig deurgedring.

Maar die Trek as sodanig is eers grootliks beëindig toe grondgebied teen 1881 in Angola van die Portugese owerheid verkry is.

Posted 7 weeks ago
0 plays

© Coenie de Villiers

https://itunes.apple.com/za/album/daars-n-plek-feat-steve-hofmeyr/1417454043?i=1417454669

Posted 7 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 28 April 1945

Die CNO-Bewaarskool word in Pietermaritzburg geopen

Die beperking op moedertaalonderrig het groot ontevredenheid onder die Afrikaners van Natal ontketen. Uit protes teen hierdie beperking van Afrikaans as taalmedium vir onderrig, is daar op 7 Februarie 1944 in die stadsaal van Pietermaritzburg onder luide applous eenparig besluit om ’n eie CNO-Bewaarskool in die stad te stig.

Kragte is gekoördineer, en die Nasionale Instituut vir Onderwys en Opvoeding van die FAK het in samewerking met die Natalse Aksiekomitee besluit om oor te gaan tot die aankoop van ’n geskikte perseel in Pietermaritzburg waar die CNO-Bewaarskool opgerig sou word.

Daar is daadwerklik oorgegaan tot die insameling van geld, en die nodige bedrag is spoedig ingesamel. ’n Gebou is vir die bedrag van £5 500 aangekoop, en op 28 April 1945 is die CNO-Voortrekker-Bewaarskool amptelik deur prof. JC van Rooy en dr. E Greyling geopen.

Posted 7 weeks ago
10 plays

© Pieter Smith

Posted 7 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 27 April 1897

Chris Blignaut gebore

Met sy voordrag van ligte, humoristies Afrikaanse liedjies, wat hy self op die ukelele begelei het, het Chris August Blignaut groot populariteit geniet en die hele land in die twintiger-dertigerjare deurreis. Die plate wat hy gemaak het, het groot aftrek gekry en ’n groot rol gespeel om die Afrikaner se sanglus aan te wakker en hom aan te spoor om in sy eie taal te sing.

Hy is op 21 Julie 1974 oorlede. Die humoristiese en platvloerse het dikwels vir Afrikaans ’n deurbraak op nuwe terreine gemaak, omdat Nederlands aanvanklik gereserveer was vir die ernstiger, dieper dinge. In ’n tyd toe populêre sang gedreig het om heeltemal te verengels en die Afrikaner gekondisioneer is om sy eie taal te verag, het Chris Blignaut se vrolike en selfversekerde sang die volk aangegryp en die besef laat posvat dat dit lekker is om in Afrikaans te sing.

Posted 7 weeks ago
19 plays

© Tarryn Lamb

https://itunes.apple.com/za/album/vier-woorde/1419608465?i=1419608855

Posted 7 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 26 April 1900

Dr. WHJ Punt gebore

Willem Henry Jacobus Punt is in Pretoria gebore. As seun van Hollandse immigrante, studeer hy aanvanklik aan die staatsgimnasium in Amsterdam en later in Pretoria, waar hy in 1918 matrikuleer. In 1923 behaal hy die BA-graad aan die Universiteit van Pretoria en twee onderwysdiplomas; in 1932 die MA-graad in Aardrykskunde en in 1953 die PhD-graad aan die Universiteit van Stellenbosch met sy baanbrekerswerk Louis Trichardt se laaste skof. Vanweë sy liefde vir die behoud van die historiese oudhede en erfenisse in Suid-Afrika word dr. Punt in 1959 beginner, stigter en direkteur van die Stigting Simon van der Stel, wat hom onder meer ten doel stel om belangrikste historiese geboue van sloping te red, te bewaar en te restoureer.

In 1974 tree hy uit as direkteur. Dr. Punt was stigter van die Louis Trichardttrek-Monumentfonds, wat hom en sy komitee in staat gestel het om die Trichardt-gedenktuin in die destydse Lourenço Marques aan te lê. In 1967 word hy deur die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns met ’n erepenning vereer vir kultuurhistoriese prestasie, “vir volhardende navorsing, jarelange onvermoeide ywer, taai wilskrag en hooggestemde idealisme”. Dr. Willem Punt is ’n rustelose denker en ’n navorser by uitstek. Met meer as honderd wetenskaplike publikasies van kultuurhistoriese aard, word hy vandag geroem as een van die grootste kultuurhistorici wat Suid-Afrika nog opgelewer het.

Posted 7 weeks ago

Soontjie

Posted by Paul Joubert on Tuesday, July 9, 2013 Under: Afrikaans: Kortverhale

Soon Pieterse het ses gehad, en van hulle het vyf met oop bekke geloop. Die enigste een wat gebore in staat is en hou haar bekkie toe, was die tweede jongste mooietjie. Sy't ook later standerd ses gemaak.

Die ander vyf was so dom soos klippe en almal met dié oop bekke. Seker edenoids, sê Veldsman my, en die goed moet seker soos hamme aan die bloedjies se verhemelte sit. Maar gekyk het ek nooit, al het dit gelyk of hulle nie kon asem kry nie. Hulle was kort op mekaar, want Soon het nie gespeel nie; en oor hulle so swaar leer, het hulle in die standerds gebondel. Op 'n tyd kon jy sommer 'n stringetjies van hulle vra waar trek hulle nou in die skool, en dan teem die een na die ander: "standerd een".

Lyk my dis so ver as wat hulle koppe kon kom met die lug wat hulle kon inkry.  Die standerd een-juffrou is in trane hier weg, want sy sê sy sit na'and met 'n klas vol Pieterses, en dis meer was wat vlees en bloed kan verdra. Genis het altyd gesê wat hom onderkry van die troppie, is dat 'n mens wat lyk of hy net deur sy mond kan lugskep soos 'n vis, so deur sy neus kan praat. Want die Piersetjies het deur hulle neusies geteem dat jy kon sweer dis 'n klomp hondjies om hulle ma.

Die sesde outjie was die derde seuntjie, en Soon het hom laat doop Soon Gerhardus. Toe ons maar weer sien, loop hy saam met die troppie. Stout was hulle nie. Dis net die juffrou wat gekla het oor hulle so swaar van verstand is, en die Sondagskool oor hulle g'n bybelversie in hulle koppe kon hou tot ná die diens nie. Ek wil nie lieg nie, maar ek dink Soontjie was so ses of sewe. Ons staan die oggend ná die kerk agter by die konsistorie deur en wag dat die kerkraad moet uitkom, sodat ons met die Sondagskool kan begin. Die kinders staan ook maar daar rond, en die bondeltjie Pietersies ook, want Soon het hulle gereeld gestuur.

Die Kerkraad kom uit die konsistorie uit, en net daar dam Soontjie vir Bertus Dreyer by. Bertus het nog met Veldsman loop en praat, en Veldsman sê die kind druk toe sommer in. Bertus wou hom eers vererg, sê Veldsman, my later, want skielik begin die Soontjie aan sy manelpant te rem, en jy weet hulle handjies is maar altyd taai, soos 'n kind nou maar is. Maar Bertus kyk na'and af en vra: "Wat wil jy hê , boet?"

Ek self het die spulletjie gesien, en ek hoor Soontjie sê vir Bertus so op sy oopbek-teemmanier: "Njee-oom, njet-groet. Bertus lag 'n bietjie, en hy sê: "Dag, boet, kom groet jy nou spesiaal vir my?" Soontjie sê toe ewe: "Nja-oom," en hy gaan staan weer tussen die kinders. Bertus spot nog en hy sê hy gaan staan nou in die volgende verkiesing, want nou groet álmal hom. Hy groet en begin kar toe loop, en net toe hy die deur oopmaak, slaan hy neer soos 'n os. Morsdood. Hart.

Van Sondagskool hou is daar niks oor nie. Ons laaf sy vrou en dra die lyk kerksaal toe en reël en doen. So is dood mos nou, en hy krap alles om hom om. Eers die volgende dag staan ek, Genis en Veldsman voor die koöperasie en praat oor die skielike dood, en oor wat so 'n mooi weduwee nou gaan maak, toe kom die oudste Pietersetjie weer daar aan, en met dié onthou Genis die groetery en hy sê nog dis eienaardig. Maar 'n mens steur jou mos nie aan 'n dom mens nie en ons praat so oor wat alles in só kop moet aangaan. 

Pla, pla dit ons nie. 

Nou is die dorp vol ou mense, want al wat kind is, foeter mos stad toe, en met dié het ons heelwat sterftes - ook van die boere wat in die dorp kom doodgaan. Ons sit die aand op die stoep van die Van Wyks se huisie en praat so oor die kortstondigheid, want die ou tante was al ernstig. Dit was ek en Veldsman en Genis en dan Fanie van Wyk.

Dit was al sterk skemer toe kom daar so 'n wit gedaantetjie in die pad af, en deur die hekkie en hy's sommer die huis in. Dis toe Soontjie in sy nagkabaai. En Ans was binne besig by die ou tante, en sy sê Soontjie het in die kamer ingekom en sommer na die bed toe geloop en die ou tante se hand gevat. Hy sê iets soos "toe maar, toe maar" met sy teemstemmetjie, en hy soen haar hand en hy loop weer uit. Hy's weer daar by ons op die stoep verby, sonder 'n woord. En so 'n halfuur daarna, is tante van Wyk oorlede. Veldsman sê die groetery van Bertus was nie om dowe neute nie. Die storie gaan deur die dorp van hoe Soontjie sweerlik die dood kan sien, en jy sal jou verbaas hoe mense is. Ek self het nooit draaie om hom geloop nie. Maar elkeen met 'n mankement of 'n ipekonder het, as Soontjie bo in die straat afkom, aan die deuskant skaars geraak.

Toe Soontjie vir ou Davids ook loop groet net voor sy dood, sê Genis, nee, so kan dit nie aangaan nie. Ek het opgemerk as die troppie Pieterses winkel toe kom, dan sorg Genis dat hy agter by die hoenders is. Nee, sê Genis, hy gaan nie in 'n dorp bly met 'n doodsengel wat met 'n oop bek loop en groet nie. Dis te aardig, sê Genis, en hy gaan met Soon praat dat hulle die kind wegstuur of iets. So praat hy ons warm, en ons is een aand oor na Pieterse toe om te gaan praat. Ons is in die voorhuis, en Genis vat die ding van so ver af oor hoe 'n mens nie met wiggelary en towerkuns en voorspellery moet speel nie, en hoe 'n mens moet ligloop en nie die magte van die die duister moet uittart nie, want dan leef die hele dorp na'and in vrees.

Maar Soon is swaar van begrip en toe Genis nou met die storie kom dat hy die kind moet wegstuur oor hy al die hele dorp bang het, word Soon kwaad, en dis sy kind, en dis een woord oor die ander en vir wat word sy kinders altyd so in die skool gemoor, en so gaan hy aan.

Toe sê Genis dan moet hy wat Soon is, uit die dorp uit, want hy's sleg vir besigheid en 'n klomp ander goed. Maar heftig en hard. En Soontjie staan en luister in die deur. In sy nagkabaai. Almal raak stil, en die kind sê: "Hulle wil my nie hê nie, Pa." Baie verstandig vir 'n dom mens, sê Veldsman my later. Ons staan nog so, toe word ons yskoud, want Soontjie begin by Veldsman groet, en toe vir my, en toe vir Genis, en toe soen hy sy pa, en hy is daar uit. Genis is vooraan uit die huis uit,en ons wonder watter pes ons gaan tref, en Genis het daardie nag sy hele testament oorgeskryf. 

Hoe die kind in die watertenk gekom het, weet 'n mens nie. Maar die volgende oggend dryf hy daar. Veldsman sê dalk is dommigheid maar net 'n ander manier van kyk. Maar ek sou nie kan sê nie. 


P.G DU PLESSIS

In : Afrikaans: Kortverhale 


Tags: soon pieterse  soontjie  veldsman  genis  soontjie  fanie van wyk  p.g du plessis 
www.myvolk.co.za Logo