Op 25 April 2002, toe Mark Shuttleworth in die Sojoes-ruimtetuig klim wat hom na die Internasionale Ruimtestasie (IRS) sou neem, het hy die eerste Suid-Afrikaner in die ruimte geword. 

Shuttleworth, 'n Suid-Afrikaanse Internetmiljardêr en die wêreld se tweede ruimtetoeris, is op 18 September 1973 in Welkom gebore en het in Kaapstad grootgeword. In 1995, gedurende sy finale jaar aan die Universiteit van Kaapstad, het Shuttleworth Thawte Consulting, 'n Internet-konsultasiemaatskappy, gestig. Die maatskappy se fokus het verskuif na Internetsekuriteit vir elektroniese handel, en dit het die eerste maatskappy buite die VSA geword wat 'n webbediener ontwikkel het wat volledige e-handelsekuriteit kon bied.

Thawte was die voorste Sertifiseringsmaatskappy buite die VSA toe dit in 1999 vir 'n bedrag van R3,5 miljard deur VeriSign in die VSA gekoop is. Shuttleworth is by Starstad opgelei, en die Sojoes is gelanseer vanaf Baikonoer, wat nie in Rusland is nie, maar in die buurland Kazakstan. Dit is ook waar die Baikonoer-ruimtesentrum of Cosmodrome is, wat Shuttleworth se tuiste was in die week voor sy geskiedkundige reis. Sy Russiese bynaam vir die reis was Boeranof. Baikonoer het die wêreld se oudste lanseerbasis vir ruimtevlugte. die wêreld se eerste satelliet, die Spoetnik, is in 1957 daarvandaan gelanseer, en Joeri Gagarin, die eerste mens in die ruimte, is vier jaar later daarvandaan ruimte toe.

Die Amerikaners noem hul ruimtereisigers 'astronauts', terwyl die Russiese ruimtevaarders bekend is as 'cosmonauts'. Vir Mark Shuttleworth is 'n nuwe naam - 'afronaut' - geskep omdat hy die eerste Afrikaan in die ruimte was.

Die IRS wentel om die aarde op 'n gemiddelde hoogte van byna 400km. Toe Mark Shuttleworth op die IRS was terwyl dit oor Suid-Afrika getrek het, was hy nader aan die huis as toe hy in Moskou was. Die Concorde-vliegtuig het op 'n hoogte van 17km gevlieg, en 'n Boeing vlieg op 'n hoogte van 12,5km. Die Concorde het teen 2,400 km/h gevlieg, terwyl die Boeing teen ongeveer 640 km/h vlieg. Die snelheid van klank is 1,233 km/h (of Mach 1). Die IRS beweeg teen 'n snelheid van 28,000 km/h. Die bouwerk aan die IRS, naas die maan die swaarste voorwerp wat in 'n wentelbaan om die aarde is, het in 1998 begin. Terwyl die stasie nog in 'n beplanning stadium was, het president Ronald Reagan van Amerika die oorspronklike naam, Freedom, aangekondig. Dié naam is verander na die Internasionale Ruitestasie nadat Rusland by die projek aangesluit het.

Die Russiese Mir-ruimtestasie was die eerste permanente ruimtestasie wat om die aarde gewentel het, maar dit is vroeg in 2002 teruggebring aarde toe, en het in die Stille Oseaan geval. Mir beteken 'vrede'. Amerika, Japan, Kanada, Brasilië en 11 ander lande, wat almal aan die Europese Ruimteagentskap behoort, was betrokke by die ontwikkeling an die IRS.

Nog drie jaar se ruimtebesoeke aan die IRS sal nodig wees voordat dit voltooi is. Die stasie bied huisvesting vir sewe ruimtevaarders, wat tot ses maande op 'n slag daar kan woon. Die IRS het agt sonpanele wat sonstrale in elektrisiteit kan omskep. Dit wentel sowat 16 maal per dag om die aarde, wat beteken dat die ruimtevaarders elke dag 16 sonopkomste en sonderondergange sien! Ekstra elektrisiteit word in batterye geberg vir die tye wanner die IRS in die aarde se skaduwee beweeg. 

Een van die dinge wat Mark Shuttleworth met sy reis probeer regkry het, was om kinders daarvan bewus te maak dat wiskunde en wetenskap interessant kan wees. Sy maatskappy het ook die Hip2b2-projek gestig om belangstelling in dié vakke te bevorder. Die ander twee bemanningslede was Joeri Gidzjenko (40, bevelvoerder), wat voor die vlug reeds 330 dae in die ruimte deurgebring het op Mir en die IRS, en die vlugingenieur Robero Vittori, 'n Italiaanse toets- en veglieënier. 

Hulle het na die IRS gereis in 'n Sojoes TM 34-kapsule, wat in Rusland gebou is. Die tuig was 7,5m lank en het net meer as 7 ton geweeg. Dit is deur 'n Sojoes U-vuurpyl gelanseer, en het die IRS na 'n dag lank bereik. Shuttleworth het verskeie wetenskaplike eksperimente uitgevoer gedurende die 10 dae wat hy in die ruimte was. Hy het die wêreld se eerste  eksperiment gedoen om die invloed van gewigloosheid op die ontwikkeling van stamselle en embrio's te bestudeer. 'n Ander eksperiment het die invloed van mikro-aantrekkingskrag op die kardiovaskulêre stelse en spiere bepaal. Die derde eksperiment was 'n poging om HIV-proteïene in gewiglose toestande te kristalliseer in die hoop dat dit 'n akkurate beeld van die virusstruktuur sal gee wanner X-strale daarvan geneem word. Die eksperimente was onder die beheer van Suid-Afrikaanse wetenskaplikes van die Universiteite van Kaapstad, Stellenbosch en Port Elizabeth, in samewerking met Russiese ruimtewetenskaplikes. 

Van Lill se Suid-Afrikaanse Trivia
Dawid van Lill
ISBN 1-86872-927-3