Kommandant Gideon Scheepers

Gideon Scheepers is op 4 April 1878 bebore en op 17 Januarie 1902 voor 'n Britse vuurpeleton tereggestel. Dit het gevolg op sy militêre optrede in die Oos-Kaap tydens die Anglo-Boereoorlog gedurende 1900 - 1901. Tydens dié operasies het hy uitvoering gegee aan die republikeinse opperbevel se opdrag om die plaaswonings van mense wat die Boeremagte vyandiggesind was, af te brand. Hy het ook nie-wit persone terregestel wat hulle aan spioenasie vir die Engelse skuldig gemaak het.

Gedurende 1901 was sy kommando hoofsaaklik in die Kaapkolonie, in distrikte soos Graaff-Reinet, Cradock en Marraysburg en selfs Montagu, bedrywig. As gevolg van siekte moes sy kommando hom op 10 Oktober 1901 op die plaas, Koppieskraal, in die distrik Prins Albert, agterlaat.

Op 12 Oktober is hy deur die Britte gevang en na 'n week in Matjiesfontein se hospitaal, is hy eers i Beaufort-Wes aangehou voordat hy na die tronk op Graaff-Reinet oorgeplaas is. In Graaff-Reinet is Scheepers deur 'n Britse militêre hof aan moord, brandstigting, die vernietiging van treine en die mishandeling van gevangenes skuldig bevind en op 17 Januarie 1901 voor 'n vuurpeleton tereggestel. Na sy dood is hy deur die Britse soldate op 'n geheime plek begrawe.

Sy teregstelling het groot verontwaardiging in Suid-Afrika en oorsee ontlok. Selfs in die VSA het die Huis van Verteenwoordigers en die Senaat besluite ondersteun dat hy volgens die Geneefse Konvensie behandel moet word, maar hierdie pogings was te laat om sy teregstelling te voorkom. Alhoewel Scheepers op sommige van die aanklagte skuld erken het, het hy deurgaans aangevoer dat hy die bevele van hoër offisiere uitgevoer het. Dit is ook bekend dat selfs die Britse offisiere hulle aan dieselfde dade skuldig gemaak het.

Dit word ook betwyfel of 'n Britse militêre hof kragtens die internasionale Reg bevoeg was om, terwyl die oorlog nog aan die gang was, die doodvonnis uit te spreek oor 'n krygsgevangene wat nie 'n Britse onderdaan was nie. Gideon Scheepers was 'n gebore Transvaler.

Dae uit ons Geskiedenis
'n Afrikaanse Kultuur-historiese Dagboek
Saamgestel deur die Vriende van Afrikaans
ISBN 978-0-98141477-6-9