Aankoms van die Britse Setlaars

In 1820 is groepe immigrante van verskillende dele van Engeland, Wallis, Skotland en Ierland op die oostelike grens van die Kaapkolonie gevestig. Dit het deel uitgemaak van 'n skema deur die Britse regering om die Oosgrens te beskerm teen aanhoudende infiltrasie in die Kolonie en aanvalle deur swart stamme, spesifiek die Xhosa.

Die eerste Britse Setlaars, 'n groep van 271 mense, het op 10 April 1820 aan boord die Chapman in Algoabaai aangekom. Hulle het eers in 'n tydelike kamp op Algoabaai se strand gebly, waarna hulle op eie koste per ossewa na hulle toegewysde plase geneem is. Dit het die grootste gedeelte van die Zuurveld tussen die Boesmans- en die Groot Visrivier, vanaf Grahamstad tot aan die kus beslaan.

'n Totaal van ongeveer 4,000 Setlaars het hulle in dié gebied gevestig. Die eerste vyf jaar was 'n tydperk van bittere stryd en teleurstellings vir die Setlaars. Hulle moes in die primitiefste omstandighede vir hulleself wonings probeer oprig en boerderye op die been bring terwyl hulle teteister is deur springkaanplae, wilde diere, droogtes, die groot vloed van 1823 en aanvalle deur die Xhosa. Na 1825 het dit geleidelik begin beter gaan met die Setlaars en het hulle uiteindelik 'n florerende boerederygemeenskap in die Oos-Kaap gevestig.

Die Britse Setlaars het 'n belangrike bydrae tot die ontwikkeling van die Kaap gemaak. Baie van hulle was nie boere nie en met die moeilike boerdery-toestande, die droogte, die Xhosas wat hulle gepla het, en ander probleme, het baie van hulle na nabygeleë dorpe geskuif. Daar het hulle 'n groot bydrae gelewer met betrekking tot die ekonomiese-, hanels en nywerheidsontwikkeling van die Kaap. Dié wat bly boer het, het uitgevind dat wolskape goed in die Oos-Kaap aard en so 'n nuwe bedryf in dié gebied gevestig.

Na aankoms van die Setlaars in die Kaap is daar deur die regering aktief gepoog om die gebied te verengels. Daar is ook Skotse Presbiteriaanse predikante ingevoer. Die Britse Setlaars het dus 'n beduidende invloed op die Kaapse ontwikkeling uitgeoefen.

Dae uit ons Geskiedenis
'n Afrikaanse Kultuur-historiese Dagboek
Saamgestel deur die Vriende van Afrikaans
ISBN  978-0-9814177-6-9