Showing category "Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom" (Show all posts)

Rosettasteen

Posted by Paul Joubert on Wednesday, September 28, 2016, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Rosettasteen (kliptablet wat in 1799 deur ene Boussard of Bouchard in Egipte gevind is en waarop 'n inskripsie in drie tale verskyn). Genoem na die stad Rosetta (tans Rashid) in die nabyheid waarvan die klip ontdek is. Die ontsluiting van die tale het daartoe gelei dat die hiërogliewe ontsyfer kon word. Die inskripsie verhaal die gunste van Ptolemeus V epifanus (205-180 v.C.) in hiërogliewe, demoties en Grieks.

Die steen is swart graniet, 114cm lank, 72cm wyd en is reeds in die Oudheid gebr...

Continue reading ...
 

Stapelgek

Posted by Paul Joubert on Thursday, November 12, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
As iemand die oortreffende trap van mal is, sê ons hy is stapelgek. Vroeër eeue kon ons taalvoorouers wel ook sê dat iemand so gek soos 'n stapel is, wat vandag nie meer sin maak nie aangesien die betekenis van stapel vir ons verlore geraak het.
 
Die Nederlandse krekel "kriek" het eeue gelede saam met die sprinkaan ook as 'n stapel bekend gestaan. Om stapelgek te wees, was dus om rond te spring soos 'n kriek of sprinhaan (soos die insek in Nederlands bekend was). 

'n Soortgelyke intensief wa...

Continue reading ...
 

Dit reën katte en honde

Posted by Paul Joubert on Thursday, October 29, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Reën: Dit reën paddas en platannas (dit reën vreeslik hard)

Nederlands het gehad dit reën ou wywe met klompe, maar aangesien klompe onbekend in Suid-Afrika was, het die uitdrukking in onbruik geraak. Een van die gissings oor die herkoms rakende katte en honde is dat tydens swaar reënstorms dooie katte en honde in die strate afgespoel kom – en dat dit dan as maatstaf gebruik kan word om swaar weer te beskryf.

Maar dit klink maar bra dun. ’n Ander verklaring lui: In die Noorse kultuur h...

Continue reading ...
 

Boikot

Posted by Paul Joubert on Tuesday, October 27, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Boikot: Iemand boikot (iemand ignoreer, uitsluit, nie ondersteun nie)

Dié uitdrukking verwys na kaptein Charles Boycott, in die laat 19de eeu ’n agent van graaf Erne, ’n groot grondbesitter in die graafskap Mayo in Ierland. Die Ierse Land League is in 1879 opgerig om die pagters teen uitbuiting van die grondeienaars te beskerm. Boycott was besonder ongenadig met die huurders en het hulle besittings gekonfiskeer as hulle nie die uitermate hoë huur kon betaal nie. Hy het ook geweier, ná t...

Continue reading ...
 

Canossa

Posted by Paul Joubert on Monday, October 26, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Na Canossa gaan. Jou aan iemand onderwerp. (Go to Canossa. Go on hands and knees). Mindere onderwerp. 

Canossa is 'n dorp in Noord-Italië. In Januarie 1077 het die heilige Roomse keiser Hendrik IV van Duitsland na Canossa gereis om 'n oudiënsie aan te vra met pous Gegorius VII, wat in 'n kasteel aldaar gebly het. Keiser Hendrik is vroeër deur die pous uit die kerk geban en hy wou vergifnis kom vra. Hy het drie dae lank sonder hoed of skoene in die binnehof van die kasteel gestaan, en hierdi...

Continue reading ...
 

Heksesabbat

Posted by Paul Joubert on Tuesday, October 20, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
'n Heksesabbat. 'n Groot wanorde / kabaal. (Witches' sabbath).

Die heksesabbat was 'n jaarlikse, nagtelike fees van die hekse onder aanvoering van die duiwel, onder andere op die Bloksberg in die Harzgebergte in Duitsland of op ander plekke soos die Mokerheide in Nederland. 

Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom
Anton F. Prinsloo
ISBN 976-1-86890-101-2


Continue reading ...
 

Bobbejaansleutel (Bobbejaanspanner)

Posted by Paul Joubert on Monday, October 19, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
(skroefsleutel met verstelbare kaak.)

Die bobbejaan- in gereedskap is in vertaling genoem na 'n mnr. Charles Moncke, 'n Britse smid, of Charles Moncky van die VSA, wie se vanne skynbaar met monkey verwar is. Volgens een oorlewering het die Amerikaner sy patent vroeg in die 20ste eeu vir $2,000 verkoop en daarmee 'n huis in Williamsburg in Yew York-staat gekoop. 

Die naam van 'n mnr. Monk van Springfield, Massachusetts, word ook genoem - maar geskiedskrywers betwyfel al dié moontlikhede omdat d...

Continue reading ...
 

Munt (Geldstuk)

Posted by Paul Joubert on Wednesday, October 14, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Genoem na die antieke Romeinse godin, Juno Moneta. Sy het oor die geldsake van die Romeinse Ryk gewaak en haar tempel was op Arx, een van die Kapitolynse heuwels om Rome, waar geld gemunt is. 

Haar bynaam Moneta is in die Oudheid as "die een wat waarsku" geïnterpreteer en dateer van die Galliese aanval op die stad onder aanvoering van die hoofman Brennus in 387 v.C. Die Romeine het hulle in die stad teruggetrek en gaan slaap. Die heilige ganse van Juno het hulle met hulle geraas gewaarsku dat...

Continue reading ...
 

Pulitzerprys

Posted by Paul Joubert on Monday, October 12, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
(toekenning vir prestasie in die Amerikaanse joernalistiek, letterkunde of musiek)

Genoem na die Hongaars gebore Amerikaanse koeranteienaar en -redakteur, Joseph Pulitzer (1847 - 1911), wat die fonds nagelaat het vir die prys wat reeds sedert 1917 toegeken word. Sy publikasie, die New York World, het stywe teenstand van William Randolph Hearst (1863 - 1951)  se New York Morning Journal gekry. 

Die daaropvolgende blatante sensasiebeluste berigte in albei koerante, veral oor die Spaans-Amerikaans...

Continue reading ...
 

Bluetooth

Posted by Paul Joubert on Thursday, October 8, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Bluetooth ( handelsnaam van 'n standaard vir kortgolf draadlose verbinding tussen selfone, rekenaars en ander elektroniese toerusting).

Genoem na Harald Blatand (c.910-987), 'n Wikingkoning wat Denemarke en Noorweë met mekaar verenig het - dus simbolies van die elektroniese vereniging van toerusting. (Bluetooth is 'n vertaling van Blatand). 

Continue reading ...
 

Elf-en-dertig(ste)

Posted by Paul Joubert on Thursday, September 24, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 

Sy het elf-en-dertig geite (sy het altyd 'n klomp nukke en grille). Sy het dit die elf-en-dertigste keer gedoen (sy het dit vir die soveelste keer gedoen).

In die Nederlandse wewersbedryf verwys dit na 'n kam met 41 (11+30) gange, waaroor die breedste en fynste linne geskeer is. sy klagtes was elf-en dertig en 'n kleintjie (hy het gedurig klagtes). Hy doen alles op sy elf-en-dertigste (hy doen alles dooierig en traag). 

Wat Praat jy!
Afrikaanse Idiome, gesegdes en vaste uitdrukkings met verklari...


Continue reading ...
 

Pluis

Posted by Paul Joubert on Thursday, September 24, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 

Alles is nie pluis nie. (Daar is êrens 'n skroef los. Nederlands pluizen = gladmaak). Hy is nie pluis nie (Hy is nie by sy volle verstand nie).

Ons sal die saak uit moet pluis. Voordat binneveer-matrasse gebruik is, is 'n matras gemaak deur 'n groot sloop (met die afmetings van die bed) met klapperhaar te vul. Na 'n paar maande was die klapperhaar platgelê. Dan is die sloop oopgemaak, die klapperhaar uitgehaal en stukkie vir stukkie met die hand losgemaak (uitmekaar getrek; gepluis) en weer ...


Continue reading ...
 

Skoenmaker (spreekwoord)

Posted by Paul Joubert on Friday, September 11, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
1. Skoenmaker se kinders loop kaalvoet. Vrygewigheid moet by die huis begin. (The shoemaker's son always goes barefoot). EIEBELANG.

2. Ek sal my skoenmaker aan jou kleremaker voorstel. Ek sal jou skop. (I'll give you a taste of my boot. SKOP.

3. Skoenmaker hou jou by jou lees! Bemoei jou met sake waarvan jy kennis het! (Let the cobbler stick to his last) BEMOEI.

Ontleen aan die oorlewering oor die beroemde Griekse skilder, Apelles, wat tydens die regering van Aleksander die Grote een van sy we...

Continue reading ...
 

Swanesang

Posted by Paul Joubert on Tuesday, August 18, 2015, In : Spreekwoorde en waar hulle vandaan kom 
Iemand se swanesang. Iemand se laaste poging (Someone's swan-song)

Uit die jaar toet kom die bygeloof dat swane uitsonderlik mooi sing net voordat hulle doodgaan. Volgens die Griekse volksgeloof kondig die swaan wat aan Apollo gewy is, sy naderande dood met 'n lied aan. Plato en Aristoteles verwys al daarna, en Shakespeare noem dit ook. Daar is ook 'n ander bygeloof dat die siele van die dooies in swane beliggaam word, miskien omdat ook geglo is dat swane gestorwenes na hulle laaste rusplek ve...

Continue reading ...