www.myvolk.co.za

6 plays

© Amanda Strydom

https://itunes.apple.com/za/album/ek-loop-die-pad/726617554?i=726618130

https://tunein.com/radio/Radio-Kuber-Kontrei-s263337/

Posted 3 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 30 April 1961

Adv. CR Swart se laaste dag as Goewerneur-generaal van SA

Die onafhanklikheidstrewe van die Nasionale Party was van die begin af in sy grondwet ingeskryf, en in 1934 is die betrokke art. 4 verander toe vir die eerste keer daarin bepaal is dat onafhanklikheid in ’n republikeinse staatsvorm verkry moet word.

Die hoof van so ’n staat sou President heet, maar tot met republiekwording was die staatshoof nog die Goewerneur-generaal. Adv. CR Swart, lank leier van die Nasionale Party in die Vrystaat en sy lewe lank vurige republikein, het op 12 Januarie 1960 die laaste Goewerneur-generaal van SA geword, ’n pos wat hy op hierdie datum neergelê het, hangende sy verkiesing tot die eerste Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika op 31 Mei 1961.

Posted 3 weeks ago
<p>Spotprent vir die Dag: 25 jaar later…<br/></p>

Spotprent vir die Dag: 25 jaar later…

Posted 3 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 29 April 1875

Begin van die Dorslandtrek

Teen die tyd het ’n aantal Transvaalse Boere begin om Transvaal te verlaat op soek na ’n beter tuiste iewers in die onbekende binneland. Die eerste trekgroep het onder leiding van Gert Alberts gestaan en was deeglik georganiseer. Die elf families wat die voortou geneem het en wat later as ’n rampspoedige onderneming sou blyk, het daarin geslaag om met redelike sukses tot by die Ngamimeer te trek.

Dit was egter die groep wat hierna onder leiding van Jan Greyling en Louw du Plessis langs die Krokodilrivier versamel het, wat die grootste teëspoed sou ervaar. Na veel oponthoud het 480 blankes en ’n aantal bediendes met 128 waens en 1058 trekosse in April 1877 die Kalahari aangedurf. Van die begin was daar al onderlinge tweespalt. Boonop was die trek geheel en al te groot vir ’n roete waar water uiters skaars was.

Op plekke moes die water lepelsgewys uitgedeel word, of modder deur handdoeke en hemde gedruk word vir vogtigheid. Die meeste van die vee is in die proses verloor en 37 mense het die eerste twee maande hul lewens gelaat. Vele sou nog later sterf. ’n Derde, dog kleiner trek het kort hierna die Kalahari veilig deurgedring.

Maar die Trek as sodanig is eers grootliks beëindig toe grondgebied teen 1881 in Angola van die Portugese owerheid verkry is.

Posted 3 weeks ago
0 plays

© Coenie de Villiers

https://itunes.apple.com/za/album/daars-n-plek-feat-steve-hofmeyr/1417454043?i=1417454669

Posted 4 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 28 April 1945

Die CNO-Bewaarskool word in Pietermaritzburg geopen

Die beperking op moedertaalonderrig het groot ontevredenheid onder die Afrikaners van Natal ontketen. Uit protes teen hierdie beperking van Afrikaans as taalmedium vir onderrig, is daar op 7 Februarie 1944 in die stadsaal van Pietermaritzburg onder luide applous eenparig besluit om ’n eie CNO-Bewaarskool in die stad te stig.

Kragte is gekoördineer, en die Nasionale Instituut vir Onderwys en Opvoeding van die FAK het in samewerking met die Natalse Aksiekomitee besluit om oor te gaan tot die aankoop van ’n geskikte perseel in Pietermaritzburg waar die CNO-Bewaarskool opgerig sou word.

Daar is daadwerklik oorgegaan tot die insameling van geld, en die nodige bedrag is spoedig ingesamel. ’n Gebou is vir die bedrag van £5 500 aangekoop, en op 28 April 1945 is die CNO-Voortrekker-Bewaarskool amptelik deur prof. JC van Rooy en dr. E Greyling geopen.

Posted 4 weeks ago
0 plays

© Pieter Smith

Posted 4 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 27 April 1897

Chris Blignaut gebore

Met sy voordrag van ligte, humoristies Afrikaanse liedjies, wat hy self op die ukelele begelei het, het Chris August Blignaut groot populariteit geniet en die hele land in die twintiger-dertigerjare deurreis. Die plate wat hy gemaak het, het groot aftrek gekry en ’n groot rol gespeel om die Afrikaner se sanglus aan te wakker en hom aan te spoor om in sy eie taal te sing.

Hy is op 21 Julie 1974 oorlede. Die humoristiese en platvloerse het dikwels vir Afrikaans ’n deurbraak op nuwe terreine gemaak, omdat Nederlands aanvanklik gereserveer was vir die ernstiger, dieper dinge. In ’n tyd toe populêre sang gedreig het om heeltemal te verengels en die Afrikaner gekondisioneer is om sy eie taal te verag, het Chris Blignaut se vrolike en selfversekerde sang die volk aangegryp en die besef laat posvat dat dit lekker is om in Afrikaans te sing.

Posted 4 weeks ago
11 plays

© Tarryn Lamb

https://itunes.apple.com/za/album/vier-woorde/1419608465?i=1419608855

Posted 4 weeks ago

Vandag in die Geskiedenis: 26 April 1900

Dr. WHJ Punt gebore

Willem Henry Jacobus Punt is in Pretoria gebore. As seun van Hollandse immigrante, studeer hy aanvanklik aan die staatsgimnasium in Amsterdam en later in Pretoria, waar hy in 1918 matrikuleer. In 1923 behaal hy die BA-graad aan die Universiteit van Pretoria en twee onderwysdiplomas; in 1932 die MA-graad in Aardrykskunde en in 1953 die PhD-graad aan die Universiteit van Stellenbosch met sy baanbrekerswerk Louis Trichardt se laaste skof. Vanweë sy liefde vir die behoud van die historiese oudhede en erfenisse in Suid-Afrika word dr. Punt in 1959 beginner, stigter en direkteur van die Stigting Simon van der Stel, wat hom onder meer ten doel stel om belangrikste historiese geboue van sloping te red, te bewaar en te restoureer.

In 1974 tree hy uit as direkteur. Dr. Punt was stigter van die Louis Trichardttrek-Monumentfonds, wat hom en sy komitee in staat gestel het om die Trichardt-gedenktuin in die destydse Lourenço Marques aan te lê. In 1967 word hy deur die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns met ’n erepenning vereer vir kultuurhistoriese prestasie, “vir volhardende navorsing, jarelange onvermoeide ywer, taai wilskrag en hooggestemde idealisme”. Dr. Willem Punt is ’n rustelose denker en ’n navorser by uitstek. Met meer as honderd wetenskaplike publikasies van kultuurhistoriese aard, word hy vandag geroem as een van die grootste kultuurhistorici wat Suid-Afrika nog opgelewer het.

Posted 4 weeks ago

Afrikaans o mooie taal!

Posted by Paul Joubert on Wednesday, February 13, 2013 Under: Afrikaans: Taal

'n Feit soos 'n Koei! (deur Leipold Scholtz) 26 Desember 2012

Wanneer daar oor die voortbestaan van Afrikaans gepraat word, is dit ook goed om na Internasionale voorbeelde te kyk. Leipold Scholtz het 'n konferensie oor minderhede in Den Haag bygewoon en doen verslag oor 'n paar opmerklike gevolgtrekkings. Suid-Afrikaners is, moontlike weens hul geografiese en geestelike afgesonderdheid, maklik geneig om hul eie probleme as uniek te sien. Wat dit nie is nie. Neem nou maar die posisie van Afrikaans as minderheidstaal. 

In die Europese Unie (EU) word meer as 60 minderheidstale gepraat, het Derk Jan Eppink, lid van die Europese Parlement, vroeër vandeesmaand op 'n minderhede-konferensie van AfriForum in Den Haag vertel. Sommige van hulle vaar taamlik goed; ander is op die punt van uitsterwe en het reeds die kritieke punt verbygesteek waar dit nie meer gered kan word nie. Jan Diederichsen, direkteur van die Federale Unie van Europese Nasies - 'n akademiese instituut wat hom met die studie van Europese minderhede besig hou - het navorsing aangehaal wat wys 'n taal het minsters 300 000 moedertaalsprekers nodig om duursaam te kan oorleef. Hy het gesê oorlewing van 'n taal word bepaal deur die wil van die sprekers om dit te laat oorleef, maar staatsteun is ook belangrik.

By baie van die tale wat aan die kwyn is, speel die gebrek aan politieke wil van die betrokke staat 'n belangrike rol, al is ander faktore ook betrokke. Prof. Margarethe Pedersen, taalsosioloog aan die Suid-Deense Universiteit, het besonder interessante insigte aangebied. Sy het 'n onderskeid getref tussen die posisie van Deens as minderheidstaal in die uiterste noorde van Duitsland en die posisie van Duits as minderheidstaal in Suid-Denemarke enersyds, en die posisie van Noord-Fries aan die Deense weskus andersyds. 

In die Deense provinsie Suid-Jutland word Duits deur sowat 20 000 mense gepraat (Diederichsen is, interessant genoeg, een van hulle). Omgekeerd is Deens die moerdetaal van sowat 50 000 mense in die Duitse deelstaat Sleeswyk-Holstein. In albei gevalle geniet dié minderheidstale amptelike beskerming. Sowel Duitsland as Denemarke gee die minderhede die reg om modertaalonderwys te geniet en selfs hul eie verteenwoordigers in die parlement te kies. Dit is vasgelê in 'n verdrag wat van 1955 dateer. Dit gaan relatief goed met die twee minderhede, al is albei piepklein. 

Daar is 'n goeie rede voor: Die kulturele oorlewing van die Deense Duitsprekendes word politiek en dikwels ook geldelik gesteun deur die Duitse owerheid in Berlyn, en dié van die Duitse Deenssprekendes deur Kopenhagen. Dié gevolgtrekking is deels bevestig deur prof. Reinier Salverda, direkteur van die Fryske Akademy, die Friese ekwivalent van die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns. Salverda het vertel dat Fries in die 20ste eeu 'n geweldige oplewing ondergaan het en dat hy van 'n kombuistaal tot volwaardige akademiese en kultuurtaal ontwikkel het. (Terloops, dikwels word gesê net vier tale in die 20ste eeu dié proses deurgemaak het, te wete Hebreeus, Hindi, Maleis en Afrikaans. Dit lyk of Fries ook tot dié uitgelse groep tale behoort.

Volgens Salverda het opgevoede Friese in vroeër jare op hul eie taal neergekyk. Dis beskou as die taal van die laer stande, 'n taal van arbeiders en plaaswerkers wat nie by die beskaafde Hooghollands kon kers vashou nie.  Dit was byna asof 'n mens na 'n lesing oor die taalpolitieke ontwikkeling van Afrikaans in die 19de en vroeë 20ste eeu geluister het. Deesdae debatteer die Friese steeds kwaai oor die wenslikheid om hul taal te beskerm, maar op voetsoolvlak lyk dit asof dié besluit reeds geneem is. Onder jongmense, selfs onder nie-Friese Nederlandssprekendes, neem die gebruik van die taal sterk toe. In Friesland geniet Fries amptelike status. Daar is skole waar Fries naas Nederlands (en soms Engels) as onderrigtaal gebruik word, sommige koerante het bladsye in Fries, en daar is 'n Friese TV- en radiostasie. In die Nederlandse parlement is onlangs 'n wetsontwerp ter tafel gelê om die posisie van Fries behoorlik vas te lê. Dat dit ook anders kan verloop, het Pedersen geskets aan die hand van die posisie van die Noord-Friese dialekte, wat tans deur tussen 8 000 en 10 000 mense op die weskus van die Deense skiereiland en 'n paar eilande in die Noordsee gepraat word.

Wat die posisie van Noord-Fries bemoeilik, is die klein getal sprekers, maar ook die feit dat dit eintlik uit nege verskillende dialekte bestaan wat dikwels onderling moeilik verstaanbaar is. Die belangrikste faktor is egter dat geen owerheid meer doen as om lippediens aan die beskerming van dié dialekte te bied nie; hull word eintlik aan hulself oorgelaat. En dus is Noord-Fries aan die sterf. By sommige van die dialekte sal die laaste spreker binne twee of drie dekades sterf, want taaloordrag aan jonges vind nie meer plaas nie. By ander kan dit langer duur. Maar wat vasstaan, is dat die einde van lewende Noord-Fries in sig is. Tans skarrel taalgeleerdes om onderhoude met sprekers op te neem en woordeboeke op te stel sodat die dialekte se lyke ten minste vir verdere studie bewaar kan bly. Pedersen se gevolgtrekking; Staatsteun is van groot belang vir minderheidstale. Dis 'n gevolgtrekking wat deur Salverda se lesing bevestig word.  

Wat sê dit alles vir Afrikaans? 

Ten eerste,  dat Afrikaans nie maklik gaan sterwe nie. Met 6,9 miljoen sprekers, soos in die jongste sensus bevind is, gaan die taal nog lank met ons wees. Ook is dit 'n feit soos 'n koei dat die taal op kulturele vlak 'n ongekende bloeitydperk beleef. Afrikaanse boeke, toneelstukke, musiek - dit alles het die laaste dekade of anderhalf opgeleef deurdat die stywe borsrok van die vorige bedeling afgewerp is. Maar van owerheidsweë het die steun opgedroog. Sterker nog, by 'n beduidende deel van die regerende ANC is daar 'n aktiewe vyandigheid teenoor Afrikaans. Die amptelike ideologie is dat Afrikaans net in die geselskap van die ander tien amptelike tale hulp kan verwag.  Maar die meeste sprekers van die nege swart tale het helaas min behoefte aan steun en dus kry Afrikaans dit ook nie En intussen word Engels skaamteloos voorgetrek. Afrikaans is weliswaar sterk genoeg om dit te oorwin. 

Die probleem is dat die ANC se eerbiedige aanbidding van Engels oorgespoel het na die ekonomie en selfs die onderwys, waar Afrikaans se posisie die kreeftegang gaan. En waar selfs prominente Afrikaanssprekendes die proses - soos op Stellenbosch - afktief aanhelp.

Voorlopig moet Afrikaans nie op owerheidsteun reken nie. As die taal wil oorleef, sal sy sprekers hom self moet red.  

In : Afrikaans: Taal 


Tags: voortbestaan van afrikaans  leipold scholtz  konferensie oor minderhede in den haag  afrikaans as minderheidstaal  van kombuistaal tot volwaardige akademiese en kultuurtaal  afrikaans  die afrikaner 
www.myvolk.co.za Logo